Ngoại hạng Anh (Premier League) được thành lập ngày 20/2/1992, khi các câu lạc bộ ở giải hạng Nhất tách khỏi Liên đoàn bóng đá Anh (Football League). Mùa giải đầu tiên 1992/93 có 22 đội và Manchester United vô địch. Từ mùa 1995/96, giải rút xuống 20 đội. Sau 34 mùa, mới có 7 câu lạc bộ từng vô địch, nhiều nhất là Manchester United với 13 lần.
Ngày nay Premier League là giải bóng đá được xem nhiều nhất hành tinh, phát sóng tới 212 vùng lãnh thổ. Nhưng ít ai biết giải đấu này ra đời từ một cuộc “ly khai” vì tiền bản quyền truyền hình. Bài viết giải đáp Ngoại hạng Anh thành lập năm nào, vì sao ra đời, thể thức thi đấu, danh sách các đội vô địch và những kỷ lục đáng nhớ. Lịch các trận Ngoại hạng Anh hằng tuần có trên lịch thi đấu bóng đá của 90Phut TV.
Ngoại hạng Anh thành lập năm nào?
Premier League chính thức được thành lập ngày 20/2/1992 dưới tên FA Premier League. Mùa giải đầu tiên khởi tranh tháng 8/1992. Trước đó, giải đấu cao nhất nước Anh là First Division (giải hạng Nhất), tồn tại từ năm 1888 trong hệ thống Football League, giải vô địch quốc gia lâu đời nhất thế giới.
| Mốc thời gian | Sự kiện |
|---|---|
| 1888 | Football League ra đời, First Division là giải cao nhất nước Anh |
| 1991 | Các câu lạc bộ hàng đầu ký thỏa thuận thành lập giải mới |
| 20/2/1992 | FA Premier League chính thức được thành lập |
| 15/8/1992 | Vòng đấu đầu tiên của mùa giải 1992/93 |
| 1995/96 | Giải rút từ 22 xuống 20 đội |
| 2007 | Bỏ chữ “FA”, giải mang tên Premier League |
Thông tin được đối chiếu với Wikipedia về Premier League.
Vì sao Premier League ra đời?
Thập niên 1980 là giai đoạn tối tăm của bóng đá Anh. Nạn hooligan, thảm họa Heysel năm 1985 khiến các câu lạc bộ Anh bị cấm thi đấu ở châu Âu 5 năm, và thảm họa Hillsborough năm 1989 làm 97 cổ động viên Liverpool thiệt mạng. Sân vận động xuống cấp, khán giả giảm sút, doanh thu eo hẹp.
Báo cáo Taylor sau Hillsborough yêu cầu các sân lớn phải chuyển sang toàn bộ ghế ngồi, đòi hỏi khoản đầu tư rất lớn. Các câu lạc bộ hàng đầu nhận ra họ cần nguồn thu mới, chủ yếu từ bản quyền truyền hình, nhưng tiền bản quyền khi đó phải chia đều cho 92 đội thuộc Football League.
Giải pháp là tách ra thành một giải riêng, tự đàm phán bản quyền truyền hình. Hợp đồng đầu tiên với kênh BSkyB trị giá 304 triệu bảng cho 5 mùa đã thay đổi hoàn toàn bóng đá Anh. Các trận đấu được truyền hình trực tiếp nhiều hơn, chất lượng sản xuất tốt hơn và tiền bắt đầu chảy vào các câu lạc bộ.
Thể thức thi đấu của Ngoại hạng Anh
- Số đội: 20 câu lạc bộ (22 đội trong 3 mùa đầu).
- Thể thức: đá vòng tròn hai lượt sân nhà và sân khách, mỗi đội 38 trận.
- Tính điểm: thắng 3 điểm, hòa 1 điểm, thua 0 điểm. Xếp hạng theo điểm, rồi hiệu số bàn thắng bại, rồi số bàn thắng.
- Xuống hạng: 3 đội cuối bảng xuống Championship, thay bằng 2 đội đứng đầu và đội thắng play-off Championship.
- Dự cúp châu Âu: các đội đứng đầu giành vé dự Champions League, Europa League và Conference League theo hệ số UEFA.
Bảng điểm cập nhật theo từng vòng có ở trang bảng xếp hạng Ngoại hạng Anh trên ketquatructuyen.net (KQBĐTT).
Các đội vô địch Ngoại hạng Anh
Sau 34 mùa giải từ 1992/93 đến 2025/26, chỉ có 7 câu lạc bộ từng vô địch Premier League.
| Câu lạc bộ | Số lần | Các mùa vô địch tiêu biểu |
|---|---|---|
| Manchester United | 13 | 1992/93 đến 2012/13 dưới thời Sir Alex Ferguson |
| Manchester City | 8 | 2011/12, 2013/14, 2017/18, 2018/19, 2020/21 đến 2023/24 |
| Chelsea | 5 | 2004/05, 2005/06, 2009/10, 2014/15, 2016/17 |
| Arsenal | 4 | 1997/98, 2001/02, 2003/04, 2025/26 |
| Liverpool | 2 | 2019/20, 2024/25 |
| Blackburn Rovers | 1 | 1994/95 |
| Leicester City | 1 | 2015/16 |
Danh sách đầy đủ theo từng mùa, kèm đội á quân, có tại trang lịch sử vô địch Ngoại hạng Anh của KQBĐTT.
Các giai đoạn lịch sử của Premier League
Thập niên 1990: Manchester United thống trị
Manchester United của Sir Alex Ferguson vô địch mùa đầu tiên và giành 5 trong 7 chức vô địch đầu tiên. Blackburn Rovers với Alan Shearer là đội duy nhất chen chân vào mùa 1994/95, còn Newcastle dẫn đầu phần lớn mùa 1995/96 nhưng để vuột mất. Mùa 1998/99, Man United giành cú ăn ba lịch sử.
Thập niên 2000: Arsenal bất bại và Chelsea trỗi dậy
Arsenal của Arsène Wenger vô địch mùa 2003/04 mà không thua trận nào, kỳ tích được gọi là “The Invincibles”. Năm 2003, tỷ phú Roman Abramovich mua Chelsea. José Mourinho đưa đội vô địch 2004/05 với kỷ lục 95 điểm và tiếp tục đăng quang mùa sau.
Thập niên 2010: Manchester City và cổ tích Leicester
Bàn thắng phút bù giờ của Sergio Agüero giúp Manchester City vô địch mùa 2011/12 theo cách kịch tính nhất lịch sử. Mùa 2015/16, Leicester City, đội từng chật vật trụ hạng, vô địch với tỷ lệ cược 5.000 ăn 1. Từ năm 2016, Pep Guardiola đưa City lên tầm cao mới với 100 điểm mùa 2017/18 và 4 chức vô địch liên tiếp từ 2020/21 đến 2023/24.
Thập niên 2020: Liverpool, Arsenal và thế hệ mới
Liverpool của Jürgen Klopp kết thúc 30 năm chờ đợi ở mùa 2019/20, rồi Arne Slot đưa đội vô địch lần nữa mùa 2024/25. Mùa 2025/26, Arsenal của Mikel Arteta giành chức vô địch đầu tiên sau 22 năm, sau ba mùa liên tiếp về nhì.
Những kỷ lục đáng nhớ của Ngoại hạng Anh
| Kỷ lục | Chủ nhân |
|---|---|
| Điểm số cao nhất một mùa | Manchester City, 100 điểm (2017/18) |
| Bất bại cả mùa giải 38 trận | Arsenal (2003/04) |
| Ghi nhiều bàn nhất lịch sử | Alan Shearer, 260 bàn |
| Nhiều bàn nhất một mùa 38 trận | Erling Haaland, 36 bàn (2022/23) |
| Vô địch nhiều nhất | Manchester United, 13 lần |
| Huấn luyện viên vô địch nhiều nhất | Sir Alex Ferguson, 13 lần |
Cuộc đua vua phá lưới mùa hiện tại được cập nhật tại trang vua phá lưới Ngoại hạng Anh trên ketquatructuyen.net.
Mùa giải 2025/26 nhìn lại
Mùa giải gần nhất là một trong những cuộc đua vô địch hấp dẫn của Premier League. Arsenal dẫn đầu bảng tổng cộng 238 ngày nhưng có thời điểm ngày 22/4 bị Manchester City vượt mặt nhờ hơn số bàn thắng. Pháo thủ sau đó thắng liền bốn trận và chính thức đăng quang ngày 19/5/2026, khi City hòa Bournemouth 1-1.
Erling Haaland giành Chiếc giày vàng Premier League lần thứ ba trong bốn mùa với 27 bàn cho Manchester City. Liverpool, đương kim vô địch khi đó, chỉ về thứ năm. Những diễn biến này cho thấy Ngoại hạng Anh luôn khó đoán, kể cả với các đội vừa vô địch.
Vì sao Ngoại hạng Anh hấp dẫn nhất thế giới?
- Tính cạnh tranh: nhiều đội đủ sức vô địch và đội cuối bảng vẫn có thể đánh bại đội đầu bảng.
- Tài chính mạnh: tiền bản quyền phân chia tương đối đồng đều giúp cả đội nhỏ cũng chiêu mộ được cầu thủ chất lượng.
- Ngôi sao và huấn luyện viên hàng đầu: những tên tuổi lớn nhất thế giới đều từng làm việc tại Premier League.
- Khán giả đông đảo: trung bình hơn 40.000 khán giả mỗi trận, cao nhất trong các giải bóng đá.
- Giờ thi đấu thuận lợi cho châu Á: nhiều trận diễn ra vào buổi tối theo giờ Việt Nam.
Theo dõi Ngoại hạng Anh trên 90Phut TV
Bạn có thể xem lịch đấu trên lịch thi đấu, tỷ số trên trang kết quả bóng đá và thứ hạng trên bảng xếp hạng của 90Phut TV. Đọc thêm các bài về lịch sử bóng đá Anh trong chuyên mục Góc bóng đá.
Câu hỏi thường gặp
Ngoại hạng Anh thành lập năm nào?
Ngoại hạng Anh được thành lập ngày 20/2/1992, mùa giải đầu tiên là 1992/93.
Đội nào vô địch Ngoại hạng Anh đầu tiên?
Manchester United vô địch mùa giải Premier League đầu tiên 1992/93.
Ngoại hạng Anh có bao nhiêu đội?
Giải có 20 đội từ mùa 1995/96. Ba mùa đầu tiên giải có 22 đội.
Ai vô địch Ngoại hạng Anh mùa 2025/26?
Arsenal vô địch Ngoại hạng Anh mùa 2025/26, chức vô địch Anh thứ 14 của câu lạc bộ.
Có bao nhiêu đội từng vô địch Premier League?
Có 7 đội: Manchester United, Manchester City, Chelsea, Arsenal, Liverpool, Blackburn Rovers và Leicester City.
Kết luận
Ngoại hạng Anh thành lập năm 1992 như một lối thoát cho bóng đá Anh khỏi giai đoạn khủng hoảng, và sau hơn ba thập kỷ đã trở thành giải đấu giàu và được xem nhiều nhất thế giới. Với 7 nhà vô địch khác nhau và vô số kỷ lục, Premier League vẫn tiếp tục viết thêm những trang sử mới mỗi mùa. Theo dõi trực tiếp Ngoại hạng Anh trên 90Phut TV và tra cứu dữ liệu giải đấu đầy đủ trên ketquatructuyen.net.
Ảnh đại diện: Ảnh nền: doggiesrule04 / Flickr, CC BY
